Zo lang is je rabiësvaccinatie geldig
Een volledige pre-expositievaccinatie tegen rabiës biedt gezonde reizigers levenslange (basis)bescherming.
Hoe lang de geldigheid precies is ligt iets genuanceerder, omdat dit mede afhankelijk is van je situatie, of je mogelijk contact hebt gehad met rabiës, de vaccins die je wellicht eerder hebt gehad en de reis die je gaat maken.
In dit artikel leggen we uit hoe deze geldigheidsduur in elkaar zit, wanneer een herhaling belangrijk is en wat je moet doen als je na vaccinatie in aanraking komt met rabiës (of verdenking hiervan).
Hoe lang ben je beschermd tegen rabiës?
De pre-expositievaccinatie bestaat uit twee prikken met een week ertussen. Deze volledige rabiësvaccinatie wekt bij gezonde mensen een goed afweergeheugen op. Dat geheugen blijft meestal levenslang aanwezig. Zodra je in contact met het virus komt reageert je lichaam snel en krachtig als het boostervaccins krijgt.
Hoe zit dat precies?
Een pre-expositievaccinatie beschermt je niet volledig op voorhand tegen rabiës. Wat deze vaccinatie doet is het klaarstomen van je afweersysteem. Word je na volledige vaccinatie gebeten, gelikt of gekrabd voor een dier, dan heb je alsnog een extra vaccinatie nodig. Indien je de volledige pre-expositie rabiësvaccinatie al hebt gehad dan heb je geen rabiës-immunoglobuline nodig (wat in sommige landen slecht beschikbaar is). Daarnaast heb je minder vervolgvaccinaties nodig.
Hoe lang jouw bescherming geldig is kan tevens afhankelijk zijn van je gezondheid, leeftijd en eventuele afweerstoornissen. Raadpleeg in geval van twijfel een arts voor persoonlijk advies.
Moet je een rabiësvaccinatie herhalen?
Na een infectie dien je altijd opnieuw gevaccineerd te worden. Een herhaling zonder infectie is in principe niet nodig, maar hangt af van je persoonlijke situatie en de actuele adviezen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Van belang is:
- Of je een volledig pre-expositievaccinatie schema hebt afgemaakt
- Hoeveel tijd er is verstreken sinds je laatste rabiësvaccinatie
- Je leeftijd en gezondheid, heb je afweerstoornissen?
- Welke risico’s loop je voor je reis (werk je met dieren, maak je een lange reis, bezoek je afgelegen gebieden)
In veel gevallen is een boosterprik als herhaling voldoende. In sommige situaties, bijvoorbeeld wanneer je niet helemaal zeker bent van je voorgaande vaccinaties, kan een bloedonderzoek helpen om je antistofspiegel te bepalen. Wat voor jouw situatie van toepassing is bespreek je bij voorkeur ruim vóór vertrek met een arts.
Hoe weet je of je eerder voldoende gevaccineerd bent?
Veel mensen hebben hun eerdere (rabiës)vaccinaties laten registreren in het internationale gele boekje, dat je bijvoorbeeld ook gebruikt voor gele koorts. Staat de rabiësvaccinatie hier volledig in met data en handtekening van arts of centrum waar je gevaccineerd bent? Dan heb je een duidelijk uitgangspunt.
Geen boekje bij de hand, of twijfel je over de volledigheid van je vorige reeks? Dan kunnen deze bronnen helpen:
- Je huisarts heeft eventuele vaccinaties vaak in een dossier staan
- De Travel Doctor-vestiging of reiskliniek waar je eerder bent geweest
- Het RIVM voor vaccinaties die binnen het Rijksvaccinatieprogramma zijn gegeven (dit geldt overigens niet voor rabiës, wel voor andere reisvaccinaties die relevant kunnen zijn)
- Een bloedonderzoek helpen om je antistofspiegel te bepalen
Blijft het onduidelijk? Neem alles wat je hebt mee naar je consult. Op basis van je gegevens en eventueel aanvullend bloedonderzoek adviseert de arts of een nieuwe reeks, een boosterprik of alleen reisadvies voldoende is.
Wat als je na vaccinatie wordt gebeten of gekrabd?
Ook als je eerder het volledig pre-expositievaccinatie schema doorlopen hebt, geldt bij een beet, lik of krab door een zoogdier dat je altijd medische hulp nodig hebt.
Dit kun je zelf doen bij zo’n incident:
- Spoel de wond zo snel mogelijk minimaal 15 minuten uit met stromend water en zeep
- Ontsmet met jodium of alcohol van 70%
- Zoek medische hulp binnen 24 tot 48 uur
Jouw behandelend arts zal bepalen welke vervolgstappen nodig zijn. Ben je eerder volledig gevaccineerd, dan heb je meestal nog twee aanvullende prikken nodig (en in dat geval geen immunoglobuline). Wacht nooit af lang af, want als rabiës eenmaal symptomen geeft, is de ziekte niet meer te behandelen.
Wanneer vraag je opnieuw reisvaccinatieadvies?
Ook als je al eerder bent gevaccineerd kun je bij een nieuwe reis naar een risicogebied opnieuw advies aanvragen. Heb vooral extra aandacht bij;
- Werken/omgang met dieren
- Een reis langer dan een maand naar risicogebieden
- Reizen naar afgelegen plekken, ver van goede medische zorg
- Beroepsmatig risico (dierenartsen of veldbiologen bijvoorbeeld)
- Avontuurlijke activiteiten (fietsreizen, trekking of speleologie bijvoorbeeld)
Op onze pagina over rabiës vind je nog meer algemene informatie over de ziekte, de vaccinatie en wanneer deze geadviseerd wordt.
Veelgestelde vragen over over rabiës vaccinaties
Korte antwoorden op veelgestelde vragen over de rabiësvaccinaties.
Bij gezonde mensen geeft een volledig pre-expositieschema in principe levenslange bescherming, maar de exacte geldigheidsduur hangt ook af van je gezondheid, leeftijd en of je ooit een afweerstoornis hebt gehad. Na infectie dien je altijd nieuwe vaccinaties te krijgen.
De meeste bijwerkingen die kunnen optreden zijn mild en kortstondig. De vaccins die in Nederland worden gebruikt zijn geïnactiveerde vaccins. Ze bevatten geen levend virus en kunnen dus zelf geen rabiës veroorzaken. Lees alles over bijwerkingen van de rabiësvaccinatie in ons blog.
Nee, meestal is de geldigheid levenslang indien je een volledige pre-expositievaccinatie doorlopen hebt.
Vraag je huisarts of de reiskliniek waar je destijds gevaccineerd bent. Vaak staat de registratie in het medisch dossier. Lukt dat niet? Dan kan een bloedonderzoek uitsluitsel geven over je antistofspiegel.
Ja, dat is een titerbepaling. Via een bloedprik wordt gemeten of je nog voldoende antistoffen tegen het rabiësvirus hebt. Deze test wordt vooral ingezet bij twijfel over eerdere vaccinatie of bij mensen die beroepsmatig risico lopen.
Dan is het verstandig om zo snel mogelijk een consult te plannen. Een onvolledige reeks geeft minder bescherming. Soms kan het schema nog worden afgemaakt voor je vertrek.
Nee. De rabiësvaccinatie werkt alleen tegen het rabiësvirus.
Dat kan. Daarbij zijn kinderen een risicogroep. Ze zijn kleiner, waardoor beten vaker in gezicht, hoofd of handen terechtkomen. Dat zijn plekken dicht bij het zenuwstelsel, wat extra risico geeft. Ook zoeken kinderen sneller contact met dieren dan volwassenen.
Liefst wel. Aaien, voeren of in de buurt komen van onbekende honden, katten, apen en andere zoogdieren wordt afgeraden. In rabiës-risicolanden geldt dit voor alle zoogdieren.
Ja. Rabiës kan worden overgedragen via speeksel dat in een wond of op een slijmvlies terechtkomt, ook bij een klein krasje. Beoordeel een krabwond niet op grootte, maar altijd op wat er is gebeurd.
Er geldt geen harde leeftijdsgrens, ook jonge kinderen kunnen worden gevaccineerd. Bespreek dit eventueel tijdens je consult.
Ja, de in Nederland gebruikte rabiësvaccins zijn geïnactiveerd en bevatten geen levend virus. Kinderen kunnen (net als volwassenen) hooguit wat lichte klachten krijgen.
Laat je adviseren door Travel Doctor artsen
Wil je persoonlijk advies over de geldigheid van je rabiësvaccinatie of ga je binnenkort weer naar een risicogebied? Maak online een afspraak bij een Travel Doctor-vestiging bij jou in de buurt. Onze gecertificeerde huisartsen kijken samen met jou naar je vaccinatiegeschiedenis en je komende reis, zodat je goed voorbereid op pad gaat.